Genel

Çin vatandaşlık puan sistemini devreye soktu

Çin’in 2020’de yürürlüğe koyacağını açıkladığı vatandaşlık puan sistemi şimdiden işlemeye başladı. Gelen haberlere göre şimdiye kadar “olumsuz sosyal krediye sahip” milyonlarca insan yaptırımla karşılaştı.

Akıllı gözlük kullanan polisler, düşünce okuma sistemi, binlerce güvenlik kamerası derken, Çin “distopya” dediğimiz çoğu her şeyi bir bir hayata geçiriyor. Vatandaşlık puan sistemi de bunlardan en korkuncu olmaya aday.

Bu sistemde her vatandaşın kendine özel bir kredi puanı bulunuyor. Tıpkı kredi notu gibi, bu puanlar kişinin toplum içindeki davranışlarına göre azalıp artabiliyor. Bunlar henüz net olarak belirlenmiş değil. Ancak örneğin sigara içilmeyen yerde sigara içmek, yere tükürmek veya yayalara yol vermemek puanınızı düşürüyor.

Bunlar ilk etapta kulağa mantıklı geliyor ancak “kötü” olarak addedilen davranışlar bunlarla sınırlı değil. Örneğin sosyal medyada sakıncalı içerik paylaşmak veya çok fazla bilgisayar oyunu satın almak da sizi “kötü vatandaş” olarak sınıflandırabiliyor.

Milyonlarca insana seyahat yasağı

Gelelim cezalara. Düşük sosyal kredi puanına sahip vatandaşların otel, restoran, bar gibi bazı premium mekanlara girmesi engellenebiliyor. Büyük şirketlerde veya kamu şirketlerinde işe girmek de zorlaşıyor. Uçuş engelinden internet yavaşlatmasına kadar liste uzayıp gidiyor.

Çin, vatandaşlık puanlama sistemi için 2020 yılını göstermişti ancak sistem işlemeye başladı bile. The Indipendent’a göre, mayıs ayından bu yana “güvenilmez” damgası yiyen yaklaşık 11 milyon kişinin uçak bileti, 4,5 milyon kişinin ise hızlı tren bileti alması engellendi.

Çin hükümetinin mesajı açık: Kuralları çiğneyip toplum gözünde güvenini kaybedersen ağır cezalar ödemeye mahkumsun.

Elbette bunun tersi de geçerli.

İyi vatandaşa ödül

Kötü vatandaşa cezanın yanı sıra iyi vatandaşa ödül de gündemde. Örneğin kan bağışı gibi bir gönüllü iş yaptığınızda bu puanınıza artı olarak yansıyor. Ve eğer güvenilirlik puanınız yüksekse bazı ayrıcalıklardan faydalanabiliyorsunuz. Satın aldığınız kimi ürün ve hizmetlerde vergiden muafiyet, daha iyi faiz oranları ve fatura indirimi bunlardan bazıları. Yani iyi bir insan olursanız Şirinler’i bile görebilirsiniz.

Sistemi basit bir ödül-ceza mantığına sahip. Ancak getirileri ve götürecekleri o kadar basit olacağa benzemiyor. Paunlamayı yapacak olan kurumların adaletli olup olmayacağı, kötü damgası yiyen bir vatandaşa toplumun nasıl tepki vereceği gibi pek çok soru işareti var.

Paylaş
Etiketler

gelecek.tech

Teknolojinin dokunduğu her konuda ilham alabileceğiniz teknolojik yaşam platformu.

İlgili yazılar

Close