Genel

Facebook veri gizliliği skandalında asıl suçlu kim?

Kabul edin veya etmeyin kişisel verileriniz haberiniz dahi olmadan birileri tarafından kullanılıyor. Mobil uygulama veya sosyal medya hesapları yoluyla bu yıllardır yapılıyor. Ancak ucu bizi dokunmadığı müddetçe bunu pek de umursamıyoruz. Peki bu koca bir ülkenin seçimlerini etkileyecek boyuttaysa?

Son Facebook veri gizliliği skandalında da gördüğümüz üzere kişisel verilerin korunması son derece önemli. Önce Facebook-Cambridge Analytica skandalını kısaca özetleyelim. Araştırma şirketi Cambridge Analytica, bir quiz uygulamasıyla milyonlarca Facebook kullanıcısının bilgilerini topladı. Kullanıcılar, uygulamadaki kullanıcı koşullarını kabul ederek buna istemeden izin vermiş oldular. Üstelik bu uygulamadan haberi bile olmayan kullanıcılar, yani uygulamaya izin veren kullanıcıların arkadaşlarının bilgileri de alındı. Şirket daha sonra bu bilgileri Donald Trump lehine hedeflenmiş politik reklamlar oluşturmak için kullandı.

Peki böylesine büyük bir kullanıcı gizliliği ihlali için kimi suçlamalıyız? Evet, doğal olarak Cambridge Analytica ve ardından Facebook’u işaret etmek son derece kolay. Ancak sonucu milyonları etkileyen bir skandal söz konusu olunca daha derine inmekte fayda var.

Cambridge Analytica bilgileri nasıl elde etti?

İlk olarak Facebook kullanıcıları “thisisyourdigitallife” isimli uygulamayı indirerek, teknik olarak verilerini paylaşmaya izin verdiler.

Çoğumuz bunu yapıyoruz. Sayfalarca süren Hizmet Şartlarını okumaya üşenip hiç düşünmeden “izin ver”e basıyoruz. “Benim bilgilerimi ne yapsınlar?” mantığında oldukça böyle yapmaya da devam edeceğiz.

Ancak söz konusu skandalda ortaya çıkan daha çarpıcı bir şey daha vardı. Facebook, kullanıcıların kendi Facebook verilerinin yanı sıra kullanıcların arkadaşlarının verilerine erişmesine de olanak sağlıyordu. 2014 yılında Facebook gizlilik sözleşmesini güncelleyerek bunu değiştirse de iş işten geçmişti. O dönemde herhangi bir Facebook uygulaması Cambridge Analytica kadar veri toplama imkanına sahipti. Diğer uygulamaların da bunu yapıp yapmadığı bilinmiyor.

Cambridge Analytica bu bilgilerle ne yaptı?

Asıl skandal bu noktada başlıyor. Cambridge Analytica bu bilgileri profil oluşturma araçları oluşturmak için kullandıklarını söylüyor. Şirket daha sonra bu profillere göre hedeflemeli politik reklamlar gösterebildi. Birçok haber sitesi de bunu Donald Trump’ın seçimlerdeki başarısına bağladı.

Ancak bazı araştırmalar aynı şeyi söylemiyor. Örneğin Verge, bu durumun kesinlikle kabul edilemez olduğunu vurgulamakla birlikte, Cambridge Analytica’nın seçim kazandıracak güçte olmadığını belirtiyor.

Hükumetler bunun önüne geçemez mi?

Sosyal medyanın önlenemez yükselişi ve toplumlar üzerindeki etkisi, birçok ülkeyi bunun önüne geçecek yasalar çıkarmaya itti. New York Times’ın haberine göre son 5 yılda 50’den fazla ülke kullanıcıların birtakım web siteler üzerindeki davranışlarını denetleyen yasalar çıkardı.

Avrupa Birliği de kullanıcıların verilerini nasıl ve ne zaman kullanıldığını daha iyi anlamalarını sağlayacak bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Genel Veri Koruma Yönetmeliği (General Data Protection Regulation) adı altında mayıs ayında yürürlüğe girmesi planlanan düzenleme, şirketlerin hangi verileri topladıklarını ve niçin toplandığını tanımlamasını ve tüketicilerin bu verilere erişmesini ve bunları kontrol etmesini öngörüyor.

ABD ise bu tür bir mevzuatı bulunmayan dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olarak dikkat çekiyor. Üstelik geçtiğimiz yıl Kongre, internet servis sağlayıcılarının kullanıcı izni olmadan veri satmasını engellemeyi öngören yasa önerisini reddetmişti.

Ancak bu ABD’li kullanıcıların verilerinin rahatça kullanılmaya devam edileceği anlamına gelmiyor. AB’nin yeni yasaları yürürlüğe girdiğinde, Facebook, kullanıcıların dünya çapında kendi gizlilik ortamlarında daha iyi kontrol yapmasına yardımcı olacak yeni bir “gizlilik kontrol paneli” başlatacak. Benzer yasaları diğer ülkeler de benimsediği takdirde artık hizmet koşullarının sonundaki “katılıyorum” ibaresine basmak için iki kere düşünmeye gerek kalmayacak.

Paylaş
Etiketler

gelecek.tech

Teknolojinin dokunduğu her konuda ilham alabileceğiniz teknolojik yaşam platformu.

İlgili yazılar

Close